Het huis van makelaar M. Vethake, J. Wijsmuller en tandarts Van Schie
Tromplaan 1 – Baarn

Op de hoek van de Tromplaan en de Eemweg (tijdens de bouw van de villa heette het hier Baarnsche Dijk) staat een onder architectuur gebouwde villa. Het pand werd in 1906-1907 gebouwd. De villa is een ontwerp van architect J.C. van Epen die zich vanaf 1905 als zelfstandig architect in Baarn had gevestigd. De villa werd gebouwd in opdracht van de Baarnse makelaar Theodoor Philip Vethake. Het grondstuk waarop de villa werd neergezet was de uiterste grens van de toenmalige Baarnse bebouwing.

 

Architect van Epen bouwde vele huizen in Baarn, de eerste landhuizen die hij in Baarn ontwierp waren Villa ’t Spijker en Villa De Bloemhof (respectievelijk Smutslaan 1 en 3) in 1906. In 1907 bouwde Van Epen voor zichzelf het huis De Lijsterbes aan de Wilhelminalaan 1, later De Vlierstruik genaamd. Hij ontwierp tussen circa 1910 en 1930 veel arbeiderswoningen in o.a. Amsterdam.

In de gevel naast de entree van het landhuis aan de Tromplaan 1 is een eerste steen gemetseld waarop, zij het vaag, de naam van de zoon van makelaar Theodoor Vethake  is te zien en de datum 22-12-1906. De steenlegger was dus de zoon Marinus (geboren in Baarn op 26-4-1897. Marinus ontpopte zich als luchtvaart pionier bij de Marine Luchtvaartdienst. Hij kwam door een vliegongeluk aan zijn einde in Nederlands Indië. Hij was gedwongen een noodlanding op zee te maken bij Tjandoeng Awarawar op 12 oktober 1937. Waarbij het vliegtuig crashte en alle inzittenden om het leven kwamen. Marinus werd begraven in Soerabaja. Het is maar de vraag of Vethake zelf ooit  in het pand heeft gewoond. Het is vermoedelijk een pand geweest dat hij verhuurde. Het huis heette in die begin tijd Villa Overdijk. Wat we wel weten over de bewoners is dat Johannes Franciscus (Jan) Wijsmuller, grondlegger van het sleep- en bergingsbedrijf Wijsmuller, op 4 oktober 1917 het pand kocht op  een veiling.  Hij betaalde er fl. 18.000,- voor. Hij ging er niet direct wonen, maar trok pas in 1920 samen met zijn vrouw Lea in het pand. Hij veranderde naam van de villa van Overdijk in villa Pirate. Drie jaar later overleed Jan Wijsmuller op 11 oktober 1923. Zijn weduwe Lea bleef in de villa wonen en verhuurde er kamers. Toen zij op 27 maart 1945 overleed, kwam het pand in handen van haar oudste zoon en in 1948 van haar andere zoon Arthur Wijsmuller.

Na de periode Wijsmuller ging het pand vanaf 1960 diverse malen over in andere handen. De “rust” voor het pand kwam weer terug toen tandarts Van Schie het perceel aankocht en er geruime tijd bleef wonen en praktijk houden.

Bij de verkoop rond 1960 hadden de erfgenamen Wijsmuller bepaald dat toekomstige eigenaren de naam ‘Pirate’ niet mochten gebruiken op straffe van een boete. Tandarts Van Schie vroeg en kreeg toestemming om de naam ‘Pirate’ weer te gebruiken.

De huidige eigenaar kocht het pand aan in 2001 en vestigde er o.a. een communicatiebureau.

 

Op de foto’s v.l.n.r. Jan Wijsmuller, de grafsteen van makelaar Vethake en zijn overlijdens advertentie.

Foto’s v.l.n.r. Marinus Vethake in uniform, het gecrashte vliegtuig en  het monument in Soerabaja voor de omgekomen inzittenden van het vliegtuig.

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.