Het huis van Jan Broerze
Schoolstraat 1 – Baarn

In de Schoolstraat, helemaal aan het begin staat het woonhuis van één van Baarns bekendste beeldhouwers, Jan Broerze. De beeldhouwer werd in Baarn geboren op 12 september 1913 en hij overleed op 5 april 1992 onverwachts aan een hartstilstand in Tiel.  Hij werd in Baarn begraven op de Nieuwe Algemene Begraafplaats aan de Wijkamplaan. 

Jan was het vijftiende kind van grenadier  en bouwvakker Willem Broerze en Margaretha (Griet) van de Kuilen. Slechts vijf kinderen bleven in leven. Het gezin woonde op de hoek van de Wijkamplaan  en de Oosterstraat. Jan ging werken na de vierde klas van de lagere school aan de Oosterstraat. Toen Jan zes jaar was, stierf zijn vader bij een val uit de boom aan een gebroken nek. Het was in het gezin armoe troef, en Jan werd eerst hulp van de tuinman en ging later in de leer voor stukadoor. Al snel kwam hij in aanraking met de Baarnse kunstenaar Jaap de Ruig.

Jan trouwde in 1943 in Baarn met Jean Lankhorst en betrok een woning aan de Sumatralaan. Na een aantal lessen volgde in 1946 zijn eerste tentoonstelling samen met lokale kunstenaars in het Baarnsch Lyceum. De Bussumse beeldhouwer Dirk te Nyenhuis nam hem onder zijn hoede, waarbij Jan ook beelden ging maken.

Broerze leerde het vak bij M. M. van Dantzig en K. Schrikker  van de Gooische Kunstacademie in Laren. Als in 1946 Broerze wordt afgewezen als lid van de kunstenaarsclub de ‘Federatie’ in ’t Gooi, ontstaat verwijdering van collega-kunstenaars. Ook met Jaap de Ruig ontstond onenigheid. Wel bleef Jan Broerze lid van ‘Scheppend Ambacht Gelderland’ en de ‘Kunstkring Laren-Blaricum’.

Zijn eerste atelier stond aan de Nijverheidsstraat in Baarn, in 1980 kreeg hij een atelier aan de Stationsweg 41 bij de Pekingtuin dat hij ‘Langs Jan’ noemde. Als autodidact gaf hij les in tekenen, schilderen en beeldhouwen aan de Sociale Academie De Nijenburgh aan de Regentesselaan. In 1958 volgde de aanstelling aan de Maatschappij tot Nut van het algemeen. Broerze zou dertig jaar voor de klas staan. 

Hij werkte meest met hout, ijzer en graffito. Broerze was wars van commercieel gewin, hij wilde dan ook zelden iets verkopen. Toen hij na een val geopereerd moest worden kon hij de doktersrekening niet betalen omdat hij niet verzekerd was. Het geld kwam er toch toen ‘De Fluitspeler’ de gemeente Baarn op een veiling bij Christie’s werd aangekocht. Het kreeg een plaats bij cultureel centrum De Speeldoos.

De gemeente Baarn bezit meerdere beelden van Broerze, zoals de fluitspeler bij de Speeldoos, de reiger in het Cantonspark en de vrouw in de tuin van het nieuwe gemeentehuis.

 

In de muur van het woonhuis van Jan Broerze is ook een klein kunstwerkje van hem te vinden. Hij maakte zelf de eerste steen van zijn huis. De tekst op de steen is bijzonder goed leesbaar. Jan Broerze was het die de eerste steen legde. De datum is 12 september 1971. Het meest opvallende aan de steen is dat hij zich zelf op de steen heeft afgebeeld.

 

Foto links is Jan Broerze in zijn jonge jaren daarnaast twee maal Jan aan het werk op latere leeftijd.

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.