Het Nutsgebouw 
Burgemeester Penstraat 6 – Baarn

In 1876 richtte de Baarnse afdeling van de Maatschappij tot nut van het Algemeen een Nutstekenschool op. De bouwkundige en gemeenteopzichter J.D. van der Veen was de eerste leraar. Hij gaf les van 1876-1880 in de openbare school aan de Eemnesserweg. Het pand werd al gauw te klein, en omdat het bestuur ook graag een bibliotheek in het gebouw wilde, werd in 1905 het stalgebouw aan de Leestraat betrokken. Het geld hiervoor werd tegen gunstige condities beschikbaar gesteld door de bewoner van villa Peking, de heer G.H. van Senden. Toen dat gebouw ook te klein bleek trok Van Senden opnieuw de portemonnee voor een nieuw gebouw op gemeentegrond aan de Burgemeester Penstraat. Een gedenksteen  herinnert aan de eerstesteenlegging door de dochter van de Heer Van Senden. Van die eerste steenlegging is niet alleen de steen zelf in het pand bewaard, maar er is ook een foto uit die tijd waarop de dochter zojuist de steen heeft geplaatst. Op de sierlijk en luxe uitgevoerde steen staat te lezen:

DEZE STEEN IS GELEGD

DOOR

ALGA VAN SENDEN

23 = juli = 1908

 

Aan de foto van de steenlegging valt op dat de steen tijdens de feestelijke bijeenkomst een zwarte achtergrond had, zie detailvergroting.
:

Naast de Nutstekenschool kwam er ook een Nutsbibliotheek en een Nutsspaarbank in het pand. Het is voor de Tweede Wereldoorlog ook gebruikt door de Doopsgezinde gemeente. De ingang is in de linker zijgevel. Aan het Nutsgebouw vast zit de bewaarderswoning, met de ingang aan de achterzijde.

 

In 1964 gaat de vakschool op in de nieuw gestichte Lagere Technische School (LTS) in Soest. Het gebouw werd verhuurd aan jeugdclubs, aan de EHBO (Eerst Hulp bij Ongelukken) aan zangverenigingen en werd gebruikt als opslagruimte aan Philips Phonogram Industrie. Toen de Nutsbibliotheek in 1975 werd opgeheven kwam het in bezit van de gemeente. Enkele jaren later werd door de V.J.V. (vormingswerk jong volwassenen) het vormingscentrum De Vonk gestart. Van 1981 – 1989 was het in gebruik als Filmhuis. Andere gebruikers waren de stichting Doen, een werkelozenproject met o.a. de spullenhulp. Nadat het VJV in 1985 werd opgeheven werd het Nutsgebouw gebruikt door de Kennedy MAVO. Per 1 september 1988 werd het Rode Kruis de hoofdhuurder met als onderhuurders de MAVO, het Filmhuis en het Baarns Vrouwen Overleg. Sinds februari 1993 komt de Baarnse afdeling van de Odds Fellows er wekelijks ‘s avonds bij elkaar.

Voor 1904 heette de Penstraat waar het Nutsgebouw staat, de Achterstraat. In 1948 kwam voor de straatnaam Penstraat de vermelding Burgemeester Pen straat. Onduidelijk is of hiermee  naar de vader F. Pen of de zoon J. Pen wordt bedoeld, beiden waren burgemeester van Baarn.

 

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.