Twee stenen in het gemeentehuis
Laanstraat 1 – Baarn

De steen van Middelburg – volksherstel.

De stichting Nederlands Volksherstel (NVH; 1944-1948) was een overkoepelende hulpverleningsorganisatie die zich richtte op de “bevordering van de geestelijke en lichamelijke wederopheffing” van Nederlanders die als gevolg van de Tweede Wereldoorlog in nood verkeerden. De geschiedenis van deze stichting begon in november 1944. Een college van vertrouwensmannen liet per telegram aan de regering in ballingschap in Londen weten dat er een algemene hulpverleningsorganisatie was samengesteld. Die organisatie kreeg de naam Nederlands Volksherstel en werd op 9 juli 1945 formeel opgericht. Het was een  samenwerkingsverband bestaande uit diverse sociaal-charitatieve organisaties en verzetsorganisaties. Participanten waren o.a. Het Nederlandse Rode Kruis, de Federatie van Instellingen voor Ongehuwde Moeders en haar kind, het Interkerkelijke Overleg, het Nationaal Fonds voor Bijzondere Noden,Het groene Kruis, Het Wit-gele Kruis,  etc. Totaal meer dan 40 instellingen.  Er werden lokale en provinciale afdelingen van Volksherstel opgericht. Zo werd er ook  in Baarn een afdeling opgericht.

Aan het hoofd van de stichting stond een Bestuursraad, met prinses Juliana als voorzitter. Het feitelijk bestuur lag bij de Raad van Beheer, die bestond uit minstens zeven leden vanuit de Bestuursraad. Eerste voorzitter was mr. Emile Menten, regeringscommissaris voor Nederlands Volksherstel.

Doelstelling van de organisatie was “De bevordering van de geestelijke en lichamelijke wederopheffing van het door het oorlogsgebeuren in nood verkeerend deel van het Nederlandsche Volk”. Een gezond gezinsleven werd van belang geacht als basis voor herstel in sociaal en economisch opzicht. Volksherstel wilde dit bereiken door onder meer de samenwerking tussen de deelnemende organisaties te bevorderen, advies te geven aan deze organisaties, geld en goederen in te zamelen en initiatieven te ontplooien of te steunen die bijdroegen aan het doel.

In oktober 1947 werd besloten de stichting te liquideren. De activa van de stichting werden overgedragen aan de Nederlandse Vereniging voor Maatschappelijk Werk, die ook min of meer de rol van Volksherstel overnam.

Plaatselijke afdelingen ondernamen acties onder hun eigen bevolking om de noden in specifieke plaatsen te lenigen. Zo deed Baarn dit voor Middelburg, de Zeeuwse hoofdstad die enorm te lijden heeft gehad onder de Duitse bezetting. Als teken van deze acties is door Middelburg aan Baarn deze stenen plaquette geschonken met de veelsprekende tekst:

Ter dankbare gedachtenis aan Baarn helpt Middelburg 1945.

 


Het ovaal van Quatre Bras

Dit fraaie ovalen kunstwerk met de mooie tekst hing tot 1908 in het oude gemeentehuis in de Hoofdstraat. Toen het nieuwe gemeentehuis op de Brink werd geopend is het overgebracht naar dit nieuwe gemeentehuis. En is het geplaatst  op de boven etage, waar het nog steeds aan de muur hangt.

Het mooie bewerkte ovaal is een eerbewijs aan Prins Willem, de held van Waterloo.

Het is de herinnering aan de door hem behaalde overwinning op Napoleon bij de plaatsen Quatrebras en Waterloo. Eigenlijk was het geen overwinning, maar de aanleiding tot het behalen van de overwinning door de gezamenlijke legers tegen Napoleon. Prins Willem lukte het stand te houden tegen het veel grotere leger van Napoleon en hem zoveel te vertragen dat de gezamenlijke legers op tijd het strijdtoneel konden bereiken.

Het ovaal bestaat uit twee eerbewijzen. Het tweede eerbewijs is aan:

HH KK HH PRINS EN PRINSES HENDRIK DER NEDERLANDEN

Ofwel Hunne Koninklijke Hoogheden Hendrik van Oranje Nassau en zijn vrouw Marie van Pruisen.

Hendrik was Willem Frederik Hendrik  was de derde zoon van koning Willem II der Nederlanden en Anna Paulowna.  En Marie van Pruisen was Maria Elisabeth Louise Frederika (Marie) van Pruisen. Hij, Hendrik,  erfde het paleis Soestdijk van zijn moeder Anna Paulowna.

Hendrik was stadhouder van Luxemburg. Hij gebruikte zijn stadspaleis aan het Lange Voorhout in Den Haag als Nederlands pied-à-terre en Soestdijk als zomerresidentie. Na zijn overlijden in 1879 kwamen het domein en paleis in handen van Willem III.

Koningin-moeder Emma erfde het domein en paleis van haar man en gebruikte Paleis Soestdijk als zomerverblijf tot haar dood in 1934. 

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.