De oude Villa Java, afgebroken
Javalaan 20 – Baarn

De eerste steen voor de majestueuze villa Java werd door Jonkheer L.D. Rutgers van Rozenburg en M.S.L. Rutgers van Rozenburg gelegd op 18 mei 1839. Van oorsprong een zeer oude Baarnse villa, die helaas ondertussen is afgebroken, maar een indrukwekkende geschiedenis kent. De eerste jaren van de villa verliepen rustig. De villa was een eeuw lang het gezinshuis van de familie Rutgers van Rozenburg en later Paine Stricker.

Jonkheer L. D. Rutgers van Rozenburg is in zijn tijd geruime tijd raadslid, wethouder en gemeente secretaris van Baarn geweest. Een nazaat Jhr. mr. dr. J.W.H. Rutgers van Rozenburg werd later burgemeester van Baarn.

De tweede bewoner van de villa was Charles William Paine Stricker. Hij bezat nogal wat plantages op het eiland Java in de Indische Gordel van Smaragd. Hij was het dan ook die de villa de naam Java gaf. Wat voor de gemeente in 1876 reden was de er langs lopende weg de naam Javalaan te geven. Na het overlijden van C. W. Paine Stricker is zijn weduwe nog vele jaren in de villa blijven wonen. Rond 1860  werd de eclectische decoratie aan de villa aangebracht. Voor die tijd kwam dit soort versiering niet voor.

In 1894 werd het Fytopathologisch Laboratorium opgericht door de ouders van de Amsterdamse biologie student Willie Cromelin. Zij wilden in dit centrum voor plantenonderzoek, onderwijs en voorlichting over plantenziekten de herinnering aan hun overleden zoon doen voortleven. In 1920 besloot het bestuur van het laboratorium de villa Java in Baarn te kopen. De directrice van dit fytopathologisch laboratorium was Johanna Westerdijk. In 1917 werd zij Nederlands’ eerste vrouwelijke hoogleraar. Professor doctor Johanna Westerdijk wist het laboratorium op de kaart te zetten. En niet alleen de Nederlandse kaart, maar de wereldkaart. Het bevatte op een gegeven moment de meest uitgebreide collectie schimmels ter wereld. Schimmels zijn de bron van veel ziekten, maar ook de basis van veel geneesmiddelen. Kortom, op het gebied van schimmels was Baarn het centrum van de wereld. 

De villa is gesloopt en een modern appartementengebouw met de naam Villa Java is er voor teruggekomen. Een stukje “Baarnse’ wereldgeschiedenis is afgesloten.

Foto hierboven is de nieuwe villa Java. Foto links hieronder de oude villa Java in volle glorie. Midden het tegeltableau en rechts de verwijzing.

In de hal van de nieuwe villa Java is een tegeltableau te bewonderen die uit het oude gebouw komt. Naast het tableau is een verwijzing naar de oude villa opgenomen. 

P1000053

Javalaan 20 villa java, tegeltableau 01

Javalaan 20 villa java, tegeltableau 03

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.