Een pand met geschiedenis, ijsfabriek, wasserij, etc.
Heemskerklaan 21 – Baarn

In 1911 kwamen een aantal Baarnse ondernemers bij elkaar om eens te praten over de bouw van een ijsfabriek, Het idee was dit gezamenlijk te doen. Allen hadden belang bij een ijsfabriek. Tot op dat moment was het gebruikelijk ijs in de winter in zogenaamde ijskelders op te slaan en te bewaren tot men, het veelal in de zomer, nodig had. Baarn telde toen een aantal ijskelders. Enkele zijn er nog bewaard gebleven, denk aan de ijskelders bij Groeneveld, in de tuin van Paleis Soestdijk en in de Hertog Hendriklaan. Maar er waren er meer. Dit systeem heeft vele eeuwen goed gewerkt, maar door de toegenomen vraag naar ijs en koeling was het niet voldoende meer. Er werd wereldwijd gezocht naar alternatieven. Eén van die mogelijkheden was de bouw van een heuse ijsfabriek. Helaas voor de heren ondernemers die doortastend te werk gingen zou de technologische ontwikkeling een langdurig bestaan van hun fabriek in de weg staan.

De ondernemers waren:

G.J. de Jongh – Rund-, kalfs- en varkensslager uit de Laanstraat 40a

Casper van den Bergh – Hotel de la Promenade

J.A. Zeiler – Hotel Zeiler uit het Amaliapark (t.o. het station)

  1. Verbeek – Hotel Café Restaurant “De Pauw” aan de Eemnesserweg (later garage Kooij)

B.J.F. Charisius –namens de melkfabriek

 

Gezamenlijk gaven de heren de opdracht voor het ontwerp van de ijsfabriek aan Herman Onvlee, architect. Hij woonde en werkte op de Eemnesserweg 51. Daar is nu het grote parkeerterrein tussen Laanstraat en Eemnesserweg.

Al binnen enkele jaren moest de ijsfabriek haar deuren sluiten. De Amerikaanse frigidaire deed zijn intrede. De  ijsfabrieken werden overbodig.  Na de periode ijsfabriek werd het pand in gebruik genomen als margarinefabriekje. Dit bedrijf heeft slechts een kort leven gehad.  Toen het pand geruime tijd leeg stond werd het uiteindelijk overgenomen door de heer Bleijerveld. Hij begon hier een stoomwasscherij. Dat dit een bedrijf was met  potentie blijkt wel uit het feit dat het een groot aantal jaren de Baarnse bevolking van dienst kon zijn. De wasserij heeft zijn 65-jarig jubileum op deze plaats mogen vieren. Na de oprichter kwamen beide zonen in de zaak. Deze twee heren hebben in navolging van hun vader van het bedrijf een bloeiende zaak gemaakt. Rond het pand lag nogal wat braak liggend terrein.  

Tijdens de tweede wereldoorlog werden in het pand onderduikers verborgen voor de Duitse overheerser. Er was nogal wat ruimte tussen de plafonds en de vloer van de etage boven. Een prachtige verstopplek.

Op een gegeven moment heeft de gemeente de directie van de wasserij gevraagd een deel van hun grond af te staan voor de ontwikkeling van een nieuwe woonwijk, de Zeeheldenbuurt. In ruil verkreeg de wasserij aan de achterzijde van het pand een inrit voor vrachtwagens. Helaas hebben de kinderen van de laatste twee directieleden hun weg elders gevonden in de maatschappij. Zij zijn niet in de voetsporen getreden van de vorige generaties. Het einde van de wasserij was hiermee een feit. Nu is in het pand een tandheelkundig centrum gevestigd. Eén van de daar werkzame mondhygiënistes is getrouwd met de zoon van één van de laatste directeuren van de wasserij. En zo is de cirkel toch weer rond.

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.