Santvoortse Tol – later Bakkerij Roskamp
Eemnesserweg 112 – Baarn

Op 29 maart 1828 werd aan de commissarissen van de straatweg van Naarden naar Amersfoort vergunning verleend de Nieuwelaan, vanaf het posthuis Groeneveld naar het centrum van Baarn te bestraten. De bestrate weg werd op 12 juni 1828 geopend. Een weg bestraten was in die dagen een kostbare liefhebberij. En dat geld moest terug verdiend worden. Dus besloten de commissarissen  7 aandelen uit te geven om langs de weg een tolhuis te kunnen bouwen. En met een tol op de weg, de straatweg en het huisje terug te verdienen.  

Er werd één van de huisjes van de Heer Fabritius als tol ingericht met een slagboom over de weg.  Maar na enige tijd had de heer Fabritius dit wel gezien en wilde zijn huisje terug. In 1838 kwam er een officieel tolhuis.  Dit tolhuisje kreeg de naam Santvoortse Tol. De Nieuwelaan waar aan het tolhuis lag werd in 1882 omgedoopt tot Heemstralaan.

 

Het tolhuisje werd bewoond door de tolgaarders. Het tolhuisje was opgesierd met een prachtige gevelsteen. Deze steen van de Santvoortse Tol is nu in het bezit van de Historische Kring Baerne.

 

Op 1 januari 1899 werd de laan overgedragen aan de gemeente Baarn. De tolheffing was vlak daarvoor tot een einde gekomen. De laatste tol werd geheven op 31 december 1898.

Na de jaren van tol werd het huisje ingericht als bakkerij.Op 9 september 1886 opent Jan Roskamp (1865-1942) een bakkerij in het pand aan de Eemnesserweg 112. Jan en zijn vrouw Trijntje Kok (1862–1939) zijn afkomstig uit Amsterdam.

In 1887 wordt het eerste kind geboren en 18 jaar later, in 1905, telt het gezin tien kinderen. In totaal krijgen Jan en Trijntje dertien kinderen, maar 3 kinderen overlijden op zeer jonge leeftijd.

 Waarschijnlijk is dat de reden dat er  een verbouwing plaatsvindt waarbij het pand behoorlijk wordt vergroot en anders wordt ingedeeld. Ook verdwijnt het rieten dak en komen er dakpannen voor in de plaats. Het ontwerp voor de verbouwing  is gemaakt door  architect Johannes Christiaan van Epen. Van Epen bouwde in de stijl van de Amsterdamse School.

Van Epen vestigt zich in 1905 als zelfstandig architect in Baarn.

In het archief van het NAi (Nederlands Architectuur Instituut) liggen de verbouwingstekeningen van de bakkerij opgeslagen.

Het ontwerp van Eemnesserweg 112 is niet helemaal gerealiseerd volgens de tekeningen die J.C. van Epen maakte. De kapvorm is bijna gebleven zoals hij was terwijl op de tekeningen te zien is dat het de bedoeling was om de vorm te veranderen. Wel is de knik uit de kapvorm gehaald. Ook was het de bedoeling om de voorgevel te veranderen. Ook dit is niet gebeurd.

 

Foto links bakker Jan Roskam, foto rechts Bertus Roskamp met de handkar. 
Deze foto is waarschijnlijk genomen op de hoek Leestraat, Prins Hendriklaan

 

Twee zonen van Jan helpen hem actief mee in de bakkerij. Dit zijn Willem (1893 –1974) en Bertus (1896 – 1991).

Eind jaren twintig stopt Jan als bakker. Hij laat een pand naast de bakkerij bouwen (Eemnesserweg 112a) en neemt daar zijn intrek.

De bakkerij doet hij over aan zijn zoon Bertus.

Door de zwakke gezondheid van de vrouw van Bertus en door de geboorte van twee zonen (de tweeling Arnold en Siebe) moet Bertus al snel het roer overgeven aan zijn broer Willem. Bertus blijft wel in dienst van zijn broer.

In die periode, begin jaren dertig, wordt het pand al in twee delen bewoond. Het linkergedeelte (nr 112) is woonhuis met bakkerswinkel en bakkerij en het rechtergedeelte (nr 110) is alleen woonhuis. Het is niet precies bekend wanneer de splitsing van het pand  heeft plaatsgevonden.

In 1958 stopt Willem als bakker en verkoopt de bakkerij aan Meneer en Mevrouw Feenstra . Zij zijn afkomstig uit Amsterdam. Zij runnen de bakkerij tot mei 1970. Tijdens deze periode wordt er zelfs een filmpje opgenomen in de bakkerij voor Pipo de Clown.

 

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.