Eerzaam handwerk
Borneostraat 18 – 20  –  Baarn

GOD ZEGENE HET EERZAME HANDWERK, staat er op de eerste steen die is aangebracht op 1 oktober 1932 in de voorgevel van de twee-onder-één kap woningen aan de Borneostraat 18 en 20. Waar komt deze zinsnede vandaan? Het blijkt de spreuk te zijn van de Katholieke Gezellen Vereniging, die deel uitmaakte van het zogenaamde Kolpingsnetwerk. Dit is een vereniging voor jonge rooms-katholieke arbeiders, geïnspireerd door activiteiten van de Duitse priester Adolph Kolping. Kolping was de tweede voorzitter van de in 1846 in Elberfeld door Johann Gregor Breuer opgerichte vereniging.

In 1850 gingen de eerste lokale verenigingen samenwerken en in 1935 werd het Kolpingnetwerk officieel zo genoemd. De Nederlandse Kolpingafdeling begon met de Sint Jozef Gezellenvereniging in Amsterdam. Spoedig sloten zich meerdere lokale verenigingen, die elders in Nederland ontstaan waren, aan bij de ‘St. Jozef Gezellen Vereniging’. In 1870 reeds gold dit voor de vereniging te Bergen op Zoom, in 1871 Den Haag en Breda, in 1879 Weert, in 1881 Nijmegen, in 1884 Rotterdam en in 1887 Leiden en Curaçao. Zo groeide de vereniging in korte tijd uit tot een lichaam met vele duizenden leden. Deken van Luenen van Amsterdam benoemde zijn 31-jarige kapelaan, Jhr. H.C.J.M. van Nispen tot Sevenaer tot zijn plaatsvervanger in het contact met de vereniging. Als pastoor kreeg hij dan de titel ‘directeur’ en het duurde tot 1872 voordat de feitelijke situatie gehonoreerd werd en kapelaan H. van Nispen ook officieel de eerste man werd. In maart 1895 heeft de vereniging een begin gemaakt met de oprichting van strikte vakafdelingen. Zo kwam er een vakteken- en schilderschool (1901), een smids-vakschool en een complete ambachtsschool. In 1929 richtte de Sint Josef Gezellenvereniging te Amsterdam een instituut op voor uitgebreid nijverheidsonderwijs. De vereniging is na haar 100-jarig bestaan in 1968 opgeheven. In Nijmegen is anno 2012 de enige Nederlandse vereniging nog actief. Daar staat ook een Kolpinghuis dat voornamelijk als zalencentrum dienstdoet. Er bestaan nog speldjes met de spreuk “God zegene het eerzame handwerk” van de Katholieke Gezellen Vereniging. We mogen dus aannemen dat deze twee woningen in de Borneostraat een project is geweest van de Katholieke Gezellen Vereniging binnen het Kolpingsnetwerk.

speldje van de Katholieke Gezellen Vereniging

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.