Musis Sacrum – wel een troffel, maar geen steen
Nicolaas Beetslaan – Baarn

Musis Sacrum (Latijn voor: gewijd aan de Muzen) was een concertzaal en zalencentrum in Baarn. 

Op 14 oktober  1927 werd in de Sociëteit op het Stationsplein in Baarn de vereniging Musis Sacrum opgericht. Het doel van deze vereniging was “Het gezellig openbaar verkeer in de Gemeente te bevorderen”. Middel hiertoe was het organiseren van toneelvoorstellingen in een eigen schouwburg. Tot die tijd werden voorstellingen gegeven in het oude Baarnsch Lyceum, toen nog gelegen aan de Stationsweg. Later stond hier de Waldheim Mavo en nu de Nieuw Baarn School. Voor 1922 gebruikte men de theaterzaal van hotel Velaars op de hoek Brink en de Brinkstraat (Nu de plek waar de Hema staat) Toen deze zaal was afgebrand moest men omzien naar een andere ruimte. Die ruimte werd gevonden in het lyceum, maar was zeer  beperkt, daarom konden er alleen maar stukken gespeeld worden zonder decorwisselingen.

 

De nieuwe vereniging Musis Sacrum werd gevormd door een vijftiental gegoede Baarnaars onder leiding van Jan van der Hoop, die directeur was  van de Nederlandse Algemene Maatschappij van Levensverzekering Conservatrix. Van der Hoop was bovendien actief in Baarnse verenigingen als Baarns Bloei ter bevordering van het vreemdelingenverkeer en was lid van de toneelcommissie Elck wat wils. Er werd door de gemeente geen subsidie of beginkapitaal verstrekt. Daarom werd besloten om obligatieleningen af te sluiten. Onder gunstige voorwaarden werd een terrein in het Pekingbos tegenover villa Peking aangekocht. Als architect werd Baarnaar Wolter Bakker in de arm genomen, die had ervaring met de bouw van huizen en zwembaden.

De ingang van het gebouw aan de Nicolaas Beetslaan was aan het einde van een brede oprijlaan. De schouwburg bevatte een ruime hal, foyers met buffetten en een orkestruimte voor dertig musici. De zaal met balkon had ruimte voor 500 toeschouwers.   Door het weghalen van een wand kon de zaal vergroot worden tot 600 zitplaatsen. Het toneel werd 12 meter hoog, 11 meter breed en 15 meter diep.

Op 12 april 1928 werd de eerste steen gelegd door de vrouw van de toenmalige burgemeester, mevrouw L.E.J. van Reenen – Van Romondt. Van deze steenlegging is een foto bewaard gebleven en de zilveren ingegraveerde troffel in een mooi bewaaretui. Vele Baarnaars waren getuige van de steenlegging. In de dertiger jaren toen het prinselijk paar (Juliana en Bernhard) zich op paleis Soestdijk vestigde werd een Koninklijke loge in de zaal aangebracht. Ook de akoestiek werd  verbeterd en  het aantal foyers werd  uitgebreid

Op 27 oktober 1928 was het dan zo ver. Het blijspel “As you like it” van William Shakespeare was de eerste voorstelling in het nieuwe Musis Sacrum.  Het stuk werd  uitgevoerd door Het Vereenigd Toneel uit Amsterdam onder leiding van acteur en regisseur Eduard Verkade. Ook muziek uitvoeringen waren natuurlijk mogelijk in de nieuwe accommodatie. Een week later volgde een galaconcert door het Utrechtsch Stedelijk Orkest. De begintijd van de voorstellingen die eens per maand werden gehouden, was steeds om acht uur om de spelende gezelschappen in staat te stellen de laatste trein te halen.

Tot de optredende acteurs die in de begintijd hebben opgetreden behoorden onder anderen Albert van Dalsem, Paul Huf, Ko van Dijk, Sara Heyblom, Kommer Kleyn en Johan Kaart. 

In de Tweede Wereldoorlog werd de schouwburg door de Duitse bezetter gebruikt. Na de oorlog trad, mede door de hoge huurprijzen, het verval in. Ook de opgekomen Televisie maakte gebruik van Musis Sacrum om opnamen te maken. Zo werd in 1964 het  VARA-programma “Tel uit je winst” er opgenomen.

Omdat  renovatie van het complex een te dure ingreep zou worden werd in juli 1969 de zaal voor de laatste keer gebruikt. Het zou nog duren tot eind 1976 voordat werd overgegaan tot sloop. Het binnenterrein werd bij de omliggende woningen gevoegd en op het voorterrein werden nieuwe woningen gebouwd.

In 1975 werd aan de Rembrandtlaan theater De Speeldoos gebouwd. Toenmalige burgemeester Miedema legde hiervoor de eerste steen.

 

Informatie werd verzameld in het archief van de Historische Kring Baerne, uit het boek de geschiedenis van Baarn van Meester Pluim, op de website www.historischekringbaerne.nl,  op de website www.groenegraf.nl , diverse publicaties op internet en vooral uit gesprekken met bewoners van de panden waarin een steen zich bevind. Bijna alle foto’s zijn gemaakt door de auteur. De foto’s van het moment van de steenlegging zijn  gemaakt door de bewoners van het betreffende pand of zijn overgenomen uit oude kranten. Veel informatie is gevonden in de Baarnsche Courant.

Dank aan iedereen die belangeloos zijn medewerking heeft verleent bij het verstrekken van informatie.